Jasalma intellekt (AI) — ádette adam intellektin talap etetuǵın wazıypalardı orınlaytuǵın programmalıq támiynat: tildi túsiniw, súwretlerdi tanıw, boljaw islew.
Mashinalıq oqıtıw (ML) — zamanagóy AI-dı qurıwdıń tiykarǵı jolı: qaǵıydalardı qol menen programmalawdıń ornına sistema kóp mısaldan nızamlıqlardı úyrenedi.
Neyron tarmaǵı — miy dúzilisinen uzaqtan úlgi alǵan matematikalıq struktura: ápiwayı elementler qatlamları birgelikte júdá quramalı nızamlıqlardı úyrene aladı. Tereń oqıtıw (deep learning) — kóp qatlamlı neyron tarmaqları degeni.
Model — oqıtıwdıń nátiyjesi: sorawlarǵa juwap beriw, sóylew jaratıw, obyektlerdi tabıw hám basqa wazıypalar ushın iske túsiriletuǵın, úyrenilgen sanlardan turatuǵın fayl.
Dataset — model úyrenetuǵın mısallar jıynaǵı: jazıp alınǵan sóylew, tekstler, belgilengen fotolar. Qaraqalpaq tili sıyaqlı resursı az tiller ushın eń qıyını ádette datasetti qurıw boladı.
Oqıtıw (training) — modelge datasetti kórsetiw procesi; sol arqalı model ózin durıslap baradı. Úlken esaplaw quwatın, ádette GPU-lardı (grafikalıq processorlardı) talap etedi.
Inferens (inference) — oqıtılǵan modelden juwap alıw. Oqıtıwdan álleqayda arzan; AI ónimin hár qollanǵanıńızda usı process júz beredi.
LLM (large language model, úlken til modeli) — tildi oqıp hám jaza alıwı ushın júdá úlken kólemdegi tekstte oqıtılǵan model. ChatGPT, Gemini hám Claude — LLM tiykarındaǵı assistentler.
TTS (text-to-speech, tekstti sóylewge aylandırıw) — jazılǵan tekstti sóylengen audioǵa aylandıratuǵın texnologiya. karakalpakvoice.uz qaraqalpaq tili ushın TTS usınadı.
STT / ASR (speech-to-text / avtomatlıq sóylewdi tanıw) — kerisi: aytılǵan audionı jazba tekstke aylandırıw.
Dawıs klonlaw — qısqa jazıwdan belgili adamnıń dawısın qayta jaratıw; nátiyjede bir turaqlı dawıs qálegen tekstti oqıp bere aladı.
Kompyuter kóriwi — súwret hám videonı túsinetuǵın AI: obyektlerdi tabıw, hújjetlerdi oqıw, kórinislerdi súwretlep beriw.
NLP (natural language processing, tábiyǵıy tildi qayta islew) — adam tili menen isleytuǵın AI tarawı: awdarma, qısqasha mazmunlaw, sorawlarǵa juwap beriw.
Chatbot — ápiwayı tilde sóylesip bolatuǵın programma. Zamanagóy chatbotlar LLM tiykarında qurıladı.
Gallyucinaciya — AI-dıń nadurıs nárseni isenimli túrde aytıwı. Bul salmaqlı máselelerde AI juwabın hár dayım adam tekseriwi kerek ekenin eske saladı.