Sun'iy intellekt — qoraqalpoqchada jasalma intellekt, o'zbekchada sun'iy intellekt, ruschada искусственный интеллект, xalqaro qisqartmasi AI — bitta yagona mashina emas. Bu dasturiy ta'minotga faqat qo'lda yozilgan qoidalarga amal qilish o'rniga ma'lumotdagi qonuniyatlarni o'rganish imkonini beruvchi usullar oilasi.
Sun'iy intellekt aslida qanday ishlaydi?
Zamonaviy AI'ning katta qismi — mashinaviy o'rganish. Modelga juda ko'p misollar ko'rsatiladi — minglab yozib olingan jumlalar yoki millionlab suratlar — va u hech qachon ko'rmagan misollarni ham to'g'ri qayta ishlay olguncha ichidagi millionlab sonlarni sozlab boradi. Sifatli ma'lumot qancha ko'p bo'lsa, model shuncha yaxshi ishlaydi. Shuning uchun ma'lumot kompyuterlar qadar muhim: qoraqalpoq nutqini hech qachon eshitmagan AI uni tushunolmaydi — uskuna qanchalik kuchli bo'lmasin.
Bugun AI nimalarni qila oladi?
Bugungi AI matnni tabiiy jaranglaydigan nutqqa va nutqni yana matnga aylantira oladi, tillar o'rtasida tarjima qiladi, kamera tasviridagi voqealarni bayon qiladi, oddiy suhbatda savollarga javob beradi hamda hujjatlarni saralash yoki xabarnoma yuborish kabi kundalik idora ishlarini avtomatlashtiradi. U chinakamiga o'ylay olmaydi, his qilmaydi va hech narsani xohlamaydi — o'rgangan ma'lumotlari asosida ehtimoliy javoblarni bashorat qiladi, xolos; ba'zan ishonch bilan xato qilishining sababi ham shu.
Bu qoraqalpoq tili kabi kichik til uchun nega muhim?
Global AI tizimlari asosan ingliz, xitoy va rus tilidagi ma'lumotlardan o'rganadi, shuning uchun kichik tillar bu texnologiyadan butunlay chetda qolish xavfi ostida. Agar hech kim qoraqalpoq nutqi va matnlarini yig'masa, hech bir AI bu tilda gapirmaydi. Qoraqalpog'iston Respublikasi Sun'iy Intellekt Markazining asosiy vazifasi ham shu: mintaqaning o'z tili va ehtiyojlari uchun datasetlar va modellar yaratish — birinchi qadam sifatida karakalpakvoice.uz saytidagi qoraqalpoqcha matndan nutq sintezi.