Sun'iy intellekt (AI) — odatda inson aqlini talab qiladigan vazifalarni bajaruvchi dasturiy ta'minot: tilni tushunish, tasvirlarni aniqlash, bashorat qilish.
Mashinaviy o'rganish (ML) — zamonaviy AI qurishning asosiy usuli: qoidalarni qo'lda dasturlash o'rniga tizim ko'plab misollardan qonuniyatlarni o'rganadi.
Neyron tarmoq — miya tuzilishidan erkin ilhomlangan matematik tuzilma: oddiy elementlar qatlamlari birgalikda juda murakkab qonuniyatlarni o'rgana oladi. Chuqur o'rganish (deep learning) — ko'p qatlamli neyron tarmoqlar degani.
Model — trening natijasi: o'rganilgan sonlardan iborat fayl; uni ishga tushirib savollarga javob olish, nutq sintez qilish, obyektlarni aniqlash va boshqa vazifalarni bajarish mumkin.
Dataset (ma'lumotlar to'plami) — model o'rganadigan misollar to'plami: yozib olingan nutq, matnlar, belgilangan suratlar. Qoraqalpoq tili kabi kam resursli tillar uchun odatda eng qiyin ish — aynan datasetni yaratish.
Trening (o'qitish) — modelga datasetni ko'rsatish jarayoni; model shu asosda o'zini sozlaydi. Katta hisoblash quvvati, odatda GPU'lar (grafik protsessorlar) talab qilinadi.
Inferens — o'qitilgan modeldan javob olish. Treningdan ancha arzon; har safar AI mahsulotidan foydalanganingizda aynan shu jarayon ishlaydi.
LLM (katta til modeli) — ulkan hajmdagi matnda o'qitilgan model; u tilni o'qiy va yoza oladi. ChatGPT, Gemini va Claude — LLM asosidagi yordamchilar.
TTS (matndan nutq sintezi) — yozma matnni og'zaki audioga aylantiruvchi texnologiya. karakalpakvoice.uz qoraqalpoq tili uchun TTS taqdim etadi.
STT / ASR (nutqdan matn / avtomatik nutqni aniqlash) — teskari yo'nalish: og'zaki audioni yozma matnga aylantirish.
Ovoz klonlash — qisqa yozuvdan aniq bir insonning ovozini qayta tiklash; natijada bitta barqaror ovoz istalgan matnni o'qiy oladi.
Kompyuter ko'rish — tasvir va videoni tushunadigan AI: obyektlarni aniqlash, hujjatlarni o'qish, sahnalarni bayon qilish.
NLP (tabiiy tilni qayta ishlash) — inson tili bilan ishlaydigan AI yo'nalishi: tarjima, xulosalash, savollarga javob berish.
Chatbot — oddiy tilda suhbatlashish mumkin bo'lgan dastur. Zamonaviy chatbotlar LLM asosida quriladi.
Gallyutsinatsiya — AI yolg'on narsani ishonch bilan aytishi. Jiddiy masalalarda AI javobini doim inson tekshirishi kerakligini eslatib turadi.